foto: meisjes voor het schoolbord in een grid van balletjes
Leer voor je leven

Strak beginnen, maar....

Strak beginnen, maar de leerling mede-verantwoordelijk

Alle scholen zijn weer aan het werk. Alle kinderen ook? Of alleen de leerkracht?

Strak beginnen. De kaders scherp, vastberaden met oog voor de situatie. Zorg dat je de leiding hebt genomen en leer de kinderen de routines aan die jij graag hanteert.  Eerst even aandacht voor het conditioneren en complimenteren van gewenst gedrag. Word niet boos, maar zie tegenslagen als feedback van onvoldoende oefenen of onvoldoende duidelijkheid. Ik heb het hier natuurlijk over zaken die bij meer dan een kind spelen. Bespreek samen met de groep hoe je jouw doelen kunt realiseren. Kinderen vinden het plezierig als er naar hen geluisterd wordt. Gebruik die invloed. Waarom zou je het zelf bedenken en de kans lopen iets te doen wat niet past bij de leerling?

Kinderkwaliteitscriteria

Toen aan basisschool kinderen ooit gevraagd werd wat zij verstaan onder kwaliteit van de school, noemden ze opmerkelijke criteria.

  • dat je veel kan leren
  • dat je veel kan spelen (ook een vorm van leren, waarbij het sociale aspect belangrijk is)
  • dat je je veilig voelt
  • dat je mee kan beslissen
  • dat er genoeg rust is
  • dat je geholpen kan worden
  • dat er veel gezamenlijkheid is
  • dat het gewoon is
  • dat de school goed is ingericht
  • dat het er rechtvaardig is.

Hieruit kun je zien dat de leerling gevraagd naar wat een fijne klas, schooljaar en school echt geen vreemde dingen gaan roepen. En doen ze het wel dan geldt toch weer de Grootste Gemeenschappelijke Deler. Maak hen dus maar medeverantwoordelijk voor het vorm geven van het schooljaar. Maar vergeet dan niet te evalueren.

Groep 4 een cruciaal moment

Leerlingen kunnen medeverantwoordelijk zijn door invloed te hebben vanaf groep 5. Sommige kinderen en sommige groepen kunnen dat al in groep 4. Voorwaarde tot inbreng is dat kinderen tijdsbesef hebben. Dat ze terug en vooruit kunnen kijken en van een afstand naar het eigen gedrag.

Wil je leerlingen medeverantwoordelijk maken dan is het dus zaak om heel duidelijk je kaders (je regels) van bovenaf aan te bieden en vervolgens de kinderen te vragen daar concreet gedrag aan te plakken. In de bovenbouw kun je de leerlingen ook rustig bevragen op het gedrag van medeleerlingen en de leerkracht. Ik heb daar al vaak een positieve ervaring mee. Het neemt een enorme last van de schouders van de leerkracht. Minder politieagent, maar waarderen. Jij kunt emotioneel neutraal blijven reageren, want het zijn hun afspraken. Doe een beroep op de positieve waarden. Het vraagt van de leerkracht wel dat hij zich kwetsbaar durft op te stellen en de groep die verantwoordelijkheid te gunnen. Gaat het mis, beleg dan een oplossingsgericht gesprek. Praat over hoe het anders kan in het licht van de wens.

Observeer

Neem tijdens elke activiteit een moment om te zitten te kijken, te signaleren, je zelf daar vragen over te stellen en vervolgens op een volgend moment eens te observeren. Wie kijkt, maar geen vragen stelt loopt de kans om te interpreteren zonder onderbouwing. Maar wanneer je vragen hebt en daarmee gericht gaat kijken krijgt informatie.

Wat doen ze en hoe doen ze het? Welke vaardigheden beheersen ze en welke vaardigheden moet ik nog eens verder aanscherpen? Is hij nu aan het denken of naar buiten aan het kijken? Wil deze leerling afkijken of wil hij het antwoord controleren? Hoe lang kan deze leerling of groep zelf aan het werk blijven (spanningsboog)?

Actie

En met die gegevens stel je je pedagogisch en didactisch handelen nog verder af.

Dan komt de herfstvakantie (voor sommigen al redelijk snel).  Kijk met de leerlingen terug en bevraag hen op wat ze geleerd hebben, hoe ze de sfeer hebben ervaren. Vraag hen waar ze tevreden over waren en wat ze nog willen aanscherpen. Schrijf dat op en bespreek het weer (met alle successen) na de herfstvakantie en vertel dan ook dat je meer, nog meer de leerlingen verantwoordelijk gaat maken. Voor het eigen leren, voor het vragen van hulp (extra instructie), voor het vormen van samenwerkingsrelaties. Laat hen een slogan bedenken voor de eigen groep waarin hun kwaliteiten tot uiting komen.

Om een positieve sfeer te creëren kun je heel goed gebruik maken van het kinderkwaliteitenspel, het zonnetje van de dag/week, de klassenvergadering om positief te melden.

Ouders betrekken

Schrijf samen met de leerlingen een week-/maandbericht aan de ouders. Laat weten waar jullie aan werken en welke effecten dat heeft. Voorkom klachten en correcties. Zie fouten als feedback en doel voor de volgende periode. En als leerlingen positief zijn over de groep en hun eigen ontwikkeling heb je ook betrokken ouders. Want wie vindt het niet leuk iets positiefs te horen/lezen over je kind.

Ik wens jullie weer een inspirerende tijd. In de kinderboekenweek van 2011 stond zo’n mooi gedicht centraal. IK herhaal de laatste regels:

Je hoort het niet vaak,

Je hoort het maar zelden,

Maar meesters en juffen

Zijn rasechte helden!

Deel deze pagina op Google Plus Deel deze pagina op LinkedIn